«Να αποκτήσουμε ισχυρούς δεσμούς τώρα ώστε να αντέξουν σε θύελλες που μπορεί να έλθουν αύριο».

Συντάκτης: – 07/10/2017

Παρέμβαση στο Σεμινάριο του Διορθόδοξου Κέντρου της Εκκλησίας της Ελλάδος «Γνωρίζοντας και διδάσκοντας για τον ιουδαϊσμό μέσα από τη συνύπαρξη Ορθοδόξων και Εβραίων στην Ελλαδα», 7/10/2017.

Παρέμβαση Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων

 

Ο ελληνικός εβραϊσμός έχει μια αρχαία ιστορία που ξεκινά πριν από την γέννηση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Οι κοινότητες του ελληνικού εβραϊσμού είναι οι πρώτες κοινότητες Εβραίων στην Ευρώπη. Αυτές οι αρχαίες κοινότητες, οι Ρωμανιώτες Εβραίοι, έχουν ως μητρική γλώσσα την ελληνική και ανέπτυξαν έναν μοναδικό χαρακτήρα και ταυτότητα στη μακραίωνη διαδρομή τους. Τον 15ο αιώνα, κατόπιν πρόσκλησης του Οθωμανού Σουλτάνου, οι διωκόμενοι Εβραίοι της Ισπανίας, οι Σεφαραδίτες, ήρθαν στη Θεσσαλονίκη φέρνοντας μαζί τους τη γλώσσα και έναν παλαιό πολιτισμό που πλούτισε την ταυτότητά της.

Η ναζιστική «τελική λύση» κατέστρεψε τον Ελληνικό Εβραϊσμό. Βεβαίως υπάρχουν λαμπρά παραδείγματα χριστιανών που βοήθησαν τους εβραίους συμπολίτες τους ενώ ακριβώς η διάσωση των Ελλήνων Εβραίων υπήρξε ένα από τα ελάχιστα σημεία κοινής δράσης πολλών από εκείνους που στη συνέχεια αντιπαρατέθηκαν στον Εμφύλιο πόλεμο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία, το ΕΑΜ αλλά και η Αστυνομία της Αθήνας έπραξαν πολλά ώστε να σωθούν πολλοί Έλληνες Εβραίοι.

Όμως παραμένει το γεγονός ότι οι Ναζί, μαζί με τους συμμάχους τους Βουλγάρους στη Μακεδονία και τη Θράκη, πέτυχαν να εξοντώσουν 65.000 από τους 77.000 Έλληνες Εβραίους ενώ σε ορισμένες κοινότητες το ποσοστό εξόντωσης έφτασε το 90%.

Είναι αλήθεια ότι η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες χώρες που ψήφισε ειδική νομοθεσία ώστε οι περιουσίες των Ελλήνων Εβραίων που δολοφονήθηκαν να μην περιέλθουν στην ιδιοκτησία του Κράτους αλλά στις Ισραηλιτικές Κοινότητες δίνοντας έτσι την αποφασιστική βοήθεια για να επιβιώσουν αυτές οι Κοινότητες. Όμως είναι εξίσου αλήθεια ότι κοινοτικές περιουσίες δεν αποζημιώθηκαν ποτέ ή αποζημιώθηκαν πολύ αργά όπως και ότι υπήρξαν ιδιώτες που καταχράστηκαν περιουσίες Εβραίων συμπολιτών τους.

Έχουμε το φωτεινό παράδειγμα των Δικαίων των Εθνών, οδηγό στο τι είναι σωστό και ηθικό να πράξουμε, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει και η σκοτεινή πλευρά των δωσιλόγων, των συνεργατών των ναζί και εκείνων που εκμεταλλεύτηκαν τον πόνο και τον θάνατο των γειτόνων τους για να πλουτίσουν οι ίδιοι. Αυτή τη σκοτεινή πλευρά ας μην την ξεχνάμε και, κυρίως, ας μην προσποιούμαστε ότι δεν υπήρξε γιατί τότε κάνουμε το κρίσιμο βήμα για να ξαναζήσουμε ανείπωτες καταστροφές.

Οι περισσότεροι δεν ήταν ούτε ήρωες ούτε καταδότες και συνεργάτες. Ήταν απλοί θεατές. Κοίταγαν τα τρένα να περνούν και όσοι έχουν δει την ταινία «Amen» του Γαβρά θα θυμηθούν αυτή τη χαρακτηριστική σκηνή με τα τρένα που περνούν.

Κανείς από μας δεν ξέρει τι θα έκανε αν βρισκόταν σε μια τέτοια κατάσταση. Το πιθανότερο, σύμφωνα με όσα μας διδάσκει το παρελθόν, είναι ότι θα ήταν κάποιος που απλώς θα έβλεπε τα τρένα να περνούν. Γι’ αυτό ας κάνουμε όσα μπορούμε, όσα πρέπει, όσα αντέχουμε ώστε να μην έλθουμε ποτέ στη θέση να πρέπει να αποφασίσουμε αν θα γίνουμε ήρωες, καταδότες ή θεατές.

Ακριβώς αυτός πρέπει να είναι και ο στόχος τέτοιων σεμιναρίων και εκδηλώσεων. Να χτίσουμε δεσμούς αλληλοκατανόησης και αλληλοσεβασμού, να μάθουμε να μιλάμε μεταξύ μας, να κάνουμε κτήμα μας την αποδοχή του άλλου με τη δική του ταυτότητα, να γνωρίσουμε τον άλλον για να σταματήσουμε τον φόβο που προκαλεί το άγνωστο.

Να αποκτήσουμε ισχυρούς δεσμούς τώρα ώστε να αντέξουν σε θύελλες που μπορεί να έλθουν αύριο.

Ορθόδοξοι Χριστιανοί και Εβραίοι συνυπήρξαν στην Ελλάδα επί αιώνες. Δεν ήταν πάντα εύκολη αυτή η συνύπαρξη ούτε ανέφελη. Κάθε μια από τις δύο θρησκευτικές κοινότητες αλλά και κάθε μία σε τοπικό επίπεδο έχει τη δική της ιστορία να διηγηθεί. Σήμερα μας ενώνει η κοινή πατρίδα για την οποία αγωνιστήκαμε μαζί στα βουνά της Αλβανίας και στο Ρούπελ αλλά και η κοινή θέληση να ζήσουμε μαζί.  Ορθόδοξοι Χριστιανοί και Εβραίοι μετέχουμε στην ελληνική παιδεία, υπηρετούμε στον ελληνικό στρατό και έχουμε τα ίδια βάσανα την εποχή της κρίσης.

Μας ενώνει ο κοινός πόνος αλλά μας ενώνει και η κοινή αγάπη. Και ας μην ξεχνάμε μια φράση του Ισαακίδη του Σύρου στα Ασκητικά: » η αγαπη γλυκυτέρα της ζωής ετσι».

Το Διορθόδοξο Κέντρο και με τη σημερινή εκδήλωση αποδεικνύει ότι όχι μόνο ξέρει να συλλαμβάνει τα σημεία των καιρών αλλά, κυρίως, ξέρει πώς να βοηθά ουσιαστικά μια συλλογική προσπάθεια στο κέντρο της οποίας, για εμάς τους Ορθοδόξους Χριστιανούς, βρίσκεται το παράδειγμα του Ιησού Χριστού που δεν ζήτησε την κοσμική εξουσία του ξίφους αλλά τη σωτηρία του κόσμου μέσω της Αγάπης, μιας αγάπης που μοιάζει μ’ εκείνη του πατέρα προς το παιδί.

 

Κλειστό